In deze aflevering een documentaire van Saskia van Schaik over het levenswerk van Wilhelm Bleek (1827-1875), een Duitse taalkundige die in 1855 naar Zuid-Afrika trok op zoek naar de oorsprong van de taal van de Xam, de oorspronkelijke bewoners van het noorden van Zuid-Afrika.
In Breakwater Prison in Kaapstad trof Wilhelm Bleek sprekers van een onbekende taal die hem intrigeerde vanwege de vele klikklanken. Hij kreeg toestemming enkele van deze gevangenen in huis te nemen om hun taal te bestuderen. Onder hen was Kabbo, een Bosjesman die Bleek onnoemelijk veel wist te vertellen over het leven, de geschiedenis en de gewoonten van de stam.
In Kaapstad worden Bleeks 150 notitieboeken bewaard, waarvan de pagina's in tweeën zijn gedeeld. Aan de ene kant de tekens van de Xam-taal, op de andere de Engelse vertaling. De boeken maken deel uit van The Bleek & Lloyd Archive, het levenswerk van Wilhelm Bleek en zijn schoonzus Lucy Lloyd. Deskundigen vertellen over zijn onderzoek, de ondergang van de Bosjesmannen in de 19e eeuw, de gruwelijkheden die hen werden aangedaan, het verlies van hun cultuur en het land waar zij eeuwenlang hadden geleefd en het verdwijnen van de wilde dieren waarop zij jaagden.
Met voorgelezen fragmenten uit brieven en notities van Bleek en opgetekende verhalen van Bosjesmannen.
INTERVIEWS met:
- Andrew Bank, historicus;
- Pippa Skotnes, curator The Bleek & Lloyd Archive;
- Neil Bennun, auteur;
- Nak Reichert, boer;
- Janette Deacon, archeoloog;
- Antjie Krog, dichter.
SHOTS:
- diverse van het Zuid-Afrikaanse landschap;
- diverse van grot- en rotstekeningen van dieren en mensen;
00:02:35 lampionnenoptocht bij nacht, met o.a. lampionnen in de vorm van dieren; blik op Kaapstad; ext. voormalige Breakwater Prison; 'Bushman', eerste notitieboek van Bleek;
00:10:54 kudde schapen met zwarte koppen;
00:47:04 graf van Bleek; wapenschild van Zuid-Afrika met woorden in Xam.
ARCHIEFMATERIAAL: diverse (zw/w) foto's: Bleek; Lloyd; groep Bosjesmannen; gruwelijke foto's van opgehangen Bosjesmannen; Jacob Kruger en zijn vrouw; koloniale woning van Bleek en Lloyd.