In deze aflevering: '1956, Hongarije/Nederland'. De Hongaarse opstand in oktober 1956 vormde het hoogtepunt van de Koude Oorlog. Partijleider Chroestsjov van de Sovjet-Unie had kort tevoren in een rede erkend dat er onder zijn voorganger Stalin massamoorden hadden plaatsgevonden. Hij sprak van een terreurbewind. Een grote schok ging door Oost-Europa. In Polen en Hongarije kwamen de burgers in opstand. In Boedapest liep een vreedzame demonstratie uit op een heuse volksopstand. In het stadje Mosonmagyarovar schoot het leger op de demonstranten, waarna in hevige straatgevechten een aantal van de schutters door de bevolking werd gelyncht. Op 4 november 1956 sloegen Sovjet-troepen de Hongaarse opstand hardhandig neer. Sindsdien regeerde in Mosonmagyarovar de angst en ook na de val van het communisme zou het nooit meer zo worden als het was geweest.
Aan de orde komen: de vlucht van de Hongaarse familie Gelencsér per trein naar Nederland, waar ze onderdak vonden bij de ouders van Geert Mak; de achtergrond van de opstand in Hongarije; de demonstratie die Imre Mecs en medestudenten in de Hongaarse hoofdstad Boedapest tegen de Sovjet-overheersing organiseerde; de wijze waarop de protesten in Boedapest zich uitbreidde over heel Hongarije; de opstand in het plaatsje Mosonmagyarovar die uitmondde in een bloedbad toen militairen het vuur openden op de demonstranten; de daarop volgende lynchpartijen op de schutters; de inval van de Sovjet-Unie in Hongarije; de arrestatie en veroordeling van Janos Feher vanwege zijn vermeende betrokkenheid bij de lynchpartijen in Mosonmagyarovar; de vervolging van de opstandelingen en andere 'contra-revolutionairen' door de Hongaarse veiligheidsdienst; de angst die sindsdien de inwoners van Mosonmagyarovar in zijn greep hield; het communistische ideaalbeeld van boswachter Károly Belovicz; de wijze waarop de huidige vrijheid in Hongarije wordt ervaren.
INTERVIEWS hierover met:
- de heer Gelencsér, Hongaarse vluchteling;
- Imre Mecs, parlementslid en destijds student en medeorganisator van de eerste demonstraties in Boedapest;
- Agnes Gabor, voormalig demonstrant Mosonmagyarovar;
- Geza Kuroli, voormalig demonstrant Mosonmagyarovar;
- Janos Feher, voormalig demonstrant Mosonmagyarovar;
- Laszlo Skultéti, voormalig grenswacht;
- Gyorgi Garamvölgyi, ex-agent veiligheidsdienst;
- Jozsef Simon, priester;
- Károly Belovicz, boswachter;
SHOTS:
00:10:48 + 00:34:30 diverse van een herdenking Mosonmagyarova van de slachtoffers van de opstand in 1956.
FILMFRAGMENT: fragment uit 'The life of a secret agent', een instructiefilm van de Hongaarse politieacademie.
ARCHIEFMATERIAAL: demonstratie in Boedapest (zw/w); Russische tanks en beschietingen in straten van Boedapest (zw/w); Hongaren vluchten per auto en trein weg uit hun land(zw/w); Hongaarse vluchtelingen worden op een station in Nederland onthaald (zw/w); Hongaarse vluchtelingen worden opgevangen in de Jaarbeurshallen in Utrecht; parade op het Rode plein in Moskou (zw/w); partijleider Josef Stalin van de Sovjet-Unie ligt opgebaard (zw/w); partijleider Chroetsjov houdt toespraak (zw/w); demonstratie in het Poolse Posnan (zw/w); Hongaarse demonstranten vernielen communistische symbolen (zw/w); slachtoffer van opstand wordt begraven (zw/w).
FOTOMATERIAAL: een jonge Geert Mak met het Hongaarse echtpaar Gelencsér dat op de zolder van zijn ouderlijk huis bivakkeerde (zw/w); dodelijke slachtoffers van de opstand in Mosonmagyarovar (zw/w); diverse van gelynchte soldaten (zw/w); portret van János Kádár, de door de Sovjet-Unie aangestelde leider van Hongarije(zw/w); diverse van demonstranten in Mosonmagyarovar (zw/w); diverse uit familiealbum van Janos Feher (zw/w).