Themadag over Friesland, naar aanleiding van het feit dat
deze provincie vijfhonderd jaar onder centraal bestuur staat.
- In het eerste uur gaan historicus Hans Mol en socioloog en
cultureel antropoloog Imme Kuiper (?) in op de geschiedenis
van Friesland en de rol van het jaar 1498. Jaap Rinsema (?)
van de Ried fan de Fryske Beweging verwoordt een
Fries-nationalistische visie. Met statements van de
Commissaris van de Koningin in Friesland, Loek Hermans.
- In het tweede uur geeft trainer Foppe de Haan van SC
Heerenveen zijn visie op het voetbal in de provincie; de
burgemeesters Apotheker van Leeuwarden en De Vries-Hommes van
Schiermonnikoog gaan in op de Friese volksaard, twee Friezen
die buiten de provincie wonen vertellen waarom ze actief zijn
in een Friese vereniging.
- In het derde uur staan de economische positie van Friesland
en de werkgelegenheid centraal, waarover aan het woord komen
econoom Dirk Stelder (?) en burgemeester De Jonge van
Heerenveen; de organisator van een zomerevenement en een
medewerker van een organisatie die Friese producten promoot,
informeren over hun activiteiten.
- In het vierde uur is het thema 'God in Friesland',
historisch gezien: theoloog prof. Voolstra, schrijfster
Dieuwke Winsemius, historicus Jan Frieswijk en karmeliet
Constant Dille (?) behandelen de geschiedenis en betekenis
van resp. de doopsgezinde hervormer Menno Simons, labadiste
Anna Maria van Schuurman, socialist en anarchist Domela
Nieuwenhuis en pater en verzetsman Titus Brandsma.
- In het vijfde uur gaan pastoor Van der Wal (?) uit Bolsward
en twee predikanten, ds. Koole uit Stiens en ds. Westra uit
Oudkerk en Roodkerk, in op de rol die de kerk hedentendage
vervult op het Friese platteland, op de ontkerkelijking en de
toekomst van de kerk.
- In het zesde uur worden de typisch Friese sporten en de rol
van de dorpshuizen in Friesland behandeld, waarover aan het
woord komen oud-fierljepster Antje van der Wal (?),
oud-kaatser en bestuurder Sake Saakstra (?) en Tom Vellinga
(?) van de Stichting Samenwerking Dorpshuizen in Friesland.
Een medewerker van het Fries Museum licht de tentoonstelling
'Saksers in Fryslân' toe.
- Het zevende uur heeft als thema de Friese taal en
literatuur, met als gasten schrijver-journalist Rink van der
Velde, schrijfster Akky van der Veer en literair criticus en
leraar Hylke Tromp (?), die onder meer ingaan op het
doodzwijgen van de Friese literatuur in de rest van
Nederland.
- Het achtste en laatste uur behandelt het culturele leven,
theater en film in Friesland, waarover aan het woord komen
artistiek leider Jos Thie van theatergroep Tryater, directeur
Thom van der Goot van schouwburg De Lawei in Drachten en
cineast Pieter Verhoeff. Met een geluidsfragment van een
uitvoering van Tryater, van Omrop Fryslân.
Als gastpresentatoren treden op de Europarlementariër Piet
Dankert, sportverslaggever Heinze Bakker, burgemeester Sytze
Faber van Hoogeveen en cabaretier Rients Gratama.
Met muziekoptredens van diverse Friese musici.
Gedurende de dag korte, rechtstreekse reportages vanuit: de
Dokkumer Vlaggencentrale; Makkum, waar bezwaren leven tegen
de plannen voor een bedrijventerrein; Den Haag, waar een
heuse lobbyïst voor Friesland werkzaam is; het beroemde
kerkje met de mummies in Wieuwerd; het kerkje in Lichtaard,
waar vernieuwende oecumenische activiteiten plaatsvinden; het
nog te openen Skûtsjemuseum in Eernewoude; de pastorie in
Jorwerd waar de dichter Slauerhoff zijn minnares placht te
ontmoeten; en een café in Leeuwarden.
Bevat HA-fragmenten.
00:00:30
Aanvang eerste uur, gepresenteerd door Joël Batenburg.
Inleiding. Introductie van de gastpresentator Piet Dankert,
die zijn Friese achtergrond toelicht.
00:04:53
Historicus Hans Mol geeft een uiteenzetting van de
geschiedenis van Friesland en de rol van het jaar 1498, toen
hertog Albrecht van Saksen ingehuldigd en erkend werd als
leenheer en de provincie daarmee een centraal bestuur kreeg.
00:16:43
Verslaggever (CF) op de Dokkumer Vlaggencentrale te Dokkum in
gesprek met directeur Bert Stalen (?) van de fabriek, over de
betekenis van de Friese vlag en de productie ervan.
00:21:55
Piet Dankert vertelt over het Friese gehalte van zijn
familie. Mol gaat in op het 'Friese gevoel' in de
verschillende delen van de provincie. Dankert spreekt over
enkele bekende Friezen.
00:25:43
Imme Kuiper (?), socioloog en cultureel antropoloog, gaat in
de historie van de band van het huis van Oranje met
Friesland.
Voorafgegaan door een archieffragment over het bezoek dat
Wilhelmina als twaalfjarige in 1892 bracht, en onderbroken
door een enkele HA-fragmenten.
Kuiper en Dankert gaan in op de kennis van en bekendheid met
de geschiedenis van de provincie en op de Friese identiteit.
00:38:00
Muziek: de Friese toetsenist, gitarist en zanger Adrie de
Boer (?) zingt 'Amerei' (?).
00:42:07
Commissaris van de Koningin in Friesland Loek Hermans, gaat
kort in op de betekenis van het jubileum.
00:43:27
Jaap Rinsema (?), lid van de Ried fan de Fryske Beweging,
stelt dat het geen feestelijke gebeurtenis was die herdacht
wordt en zegt te betreuren dat Friesland in de Middeleeuwen
niet tot een eigen staatsvorm is gekomen. Hij vindt het
Nederlands een impliciete bedreiging voor het Fries.
Kuiper en Mol geven aanvullingen over het Friese
nationalisme.
00:52:38
Loek Hermans over de betekenis van Friesland in het verenigd
Europa.
00:53:15
Rinsema reageert op het statement van Hermans.
Aanwezigen gaan in op het Friese gevoel.
Afsluiting eerste uur.
00:57:29
NOS Nieuws.
00:59:39
Aanvang tweede uur, gepresenteerd door Joël Batenburg.
Inleiding en introductie van gastpresentator en
sportverslaggever Heinze Bakker, die vertelt over zijn Friese
achtergrond.
01:04:19
Foppe de Haan, trainer van SC Heerenveen, gaat in op het
geringe aantal Friezen in zijn club en de capaciteiten van de
Friezen op dit gebied, en op zijn Friese gevoel. Hij zegt wel
belangstelling te hebben voor een functie als trainer in
stadion De Kuip.
Burgemeester Apotheker van Leeuwarden wijst op een parallel
tussen Friezen en Groningers.
De Haan vervolgt over het Fries en zijn taalgebruik tijdens
het werk.
Apotheker en De Haan gaan in op het voetbal in Friesland.
01:16:44
De Haan vertelt desgevraagd over zijn belangstelling voor
geschiedenis van kindsaf, zijn jeugd op het Friese platteland
en zijn ervaringen met de Elfstedentocht.
01:20:33
Muziek: Adrie de Boer zingt 'Soan' (?).
01:23:30
Burgemeester De Vries-Hommes van Schiermonnikoog geeft haar
visie op het karakter en de emotionaliteit van de Friezen.
Apotheker en De Vries gaan in op de verschillen tussen de
Friese regio's, en de zelfredzaamheid van de Friezen en de
Zeeuwen.
Bakker vertelt een anekdote.
01:30:12
Twee Friezen die buiten Friesland wonen, secretaris Yntema
(?) van de Friese vereniging in het Gooi en Klaas Veenstra
(?), lid van de Friese studentenvereniging in Delft, leggen
uit waarom Friezen buiten de provincie zich verenigen en wat
hun verenigingen doen.
01:36:38
De 'grote Friesland-quiz', gespeeld door het
burgemeestersteam tegen de twee 'Friezen buiten Friesland'.
01:52:58
Apotheker, Yntema en De Vries gaan in op het leren van het
Fries.
Bakker vertelt nog een anekdote.
01:56:17
Afsluiting tweede uur.
01:57:08
Einde van band HAD-8260.I.
*
Over op band HAD-8260.II.
*
00:00:30
Aanvang derde uur, gepresenteerd door Sjors Fröhlich en als
gastpresentator opnieuw Piet Dankert, en met als thema de
economische positie van Friesland.
Inleiding. Dankert geeft zijn visie op de economische positie
van de provincie en op de Friezen in de landelijke politiek.
00:04:59
Econoom Dirk Stelder (?) geeft een uiteenzetting over de
economische positie van het Noorden en Friesland in het
bijzonder, en de achterstand in werkgelegenheid.
Burgemeester De Jonge van Heerenveen gaat in op de
economische en industriële ontwikkeling van zijn plaats.
Stelder geeft aanvullingen, o.a. over de verkeerscongestie in
het Noorden, De Jonge spreekt over het bedrijventerrein in
Heerenveen.
00:15:23
Verslaggever (CF) in Makkum in gesprek met voorzitter Pier
Posthuma de Boer (?) van de Vereniging tot Behoud van Natuur
en Landschap Wûnseradiel, over de bezwaren tegen de plannen
voor een bedrijventerrein in Makkum.
00:21:15
Stelder en De Jonge over de spanning tussen
industrieontwikkeling en natuurbehoud, het belang van de
industrie en de concurrentie van bv. Ierland op dit gebied.
00:26:30
Muziek: Adrie de Boer zingt 'Vlieg op' (?).
00:29:24
Dankert spreekt over lobbyïsten en het 'plan-Langman', dat
een inhaalslag voor het Noorden beoogt.
00:31:05
In Den Haag vertelt lobbyïst Jan Eisinga (?) over zijn
lobbywerk voor Friesland binnen de landelijke politiek en
over het 'plan-Langman'.
00:34:58
Piet Boomsma (?), organisator van 'Simmerbarren 500' (?),
vertelt over de plannen voor dit zomerevenement, dat als
thema 'werk en werkgelegenheid' zal krijgen.
De Jonge, Stelder en Boomsma gaan in op het vertrek van
jongeren uit de provincie om elders werk te zoeken, de
opleidingsmogelijkheden in Friesland en het prettige wonen
daar.
00:45:33
Peter Buisman (?) van de Friesland Product Promotion Company
geeft uitleg over het keurmerk voor Friese producten en de
activiteiten van zijn organisatie.
Dankert zet vraagtekens bij de promotieactiviteiten van de
diverse provincies voor hun producten. De Jonge en Stelder
geven hun visie.
00:55:23
Presentator Hennie Burggraaff geeft een vooruitblik op het
vierde en vijfde uur.
Afsluiting derde uur.
00:58:23
NOS Nieuws.
01:03:23
Aanvang vierde uur, gepresenteerd door Hennie Burggraaff en
als gastpresentator Sytze Faber, burgemeester van Hoogeveen
en voorzitter van de IKON.
Faber gaat in op zijn Friese achtergrond. Geconstateerd wordt
dat Dankert en Faber op dezelfde boerderij gewoond hebben.
01:08:05
Prof. Sjouke Voolstra, hoogleraar aan de Universiteit van
Amsterdam en verbonden aan het Doopsgezinde Seminarie, gaat
in op de geschiedenis en betekenis van Menno Simons, de
voorvader van de Doopsgezinden, die in 1496 werd geboren in
Witmarsum, op het feit dat de Mennonieten lange tijd vervolgd
zijn en de aantrekkingskracht die de stroming nog heeft, en
op de vermaningen, de Doopsgezinde kerken.
01:17:28
Verslaggever (CF) in gesprek met Jeltje Boersma (?),
conciërge van het kerkje in Wieuwerd, over de mummies die er
in de 18e eeuw in de grafkelder zijn gevonden, en over een
kunstgebit dat aan de 17e-eeuwse Anna Maria van Schuurman
wordt toegeschreven.
01:23:01
Dieuwke Winsemius, schrijfster en kenner van Van Schuurman en
de labadisten, reageert op de informatie over het kunstgebit.
Ze geeft uitleg over de geschiedenis van de labadisten,
waartoe Van Schuurman toetrad, de huidige overblijfselen van
deze stroming en haar belangstelling voor Van Schuurman.
Voolstra gaat in op de overeenkomsten tussen Simons en Van
Schuurman.
01:31:25
Muziek: zangeres Frederique Kleefstra (?) begeleid door
Corinne Staal (?) op piano, met 'Moiting' (?).
01:35:10
Frieswijk, historicus bij de Fryske Akademy en auteur van een
boek over Domela Nieuwenhuis, geeft een uiteenzetting over
het leven en de betekenis van Domela Nieuwenhuis, de dominee
en latere socialistische en anarchistische voorman die in
Friesland 'onze verlosser' werd genoemd.
01:46:36
Voorafgegaan door een HA-fragment.
Constant Dulle (?), karmeliet en iemand die pater Titus
Brandsma persoonlijk gekend heeft, gaat in op de eenvoud van
Brandsma, op diens verzet tegen het nazisme en relatie met
kardinaal De Jong en op zijn betekenis voor Friesland.
Afsluiting vierde uur.
01:56:57
Einde van band HAD-8260.II.
*
Over op band HAD-8260.III.
*
00:00:30
Aanvang vijfde uur, gepresenteerd door Hennie Burggraaff en
opnieuw gastpresentator Sytze Faber over 'God in Friesland'
in de tegenwoordige tijd.
Predikanten ds. Koole (?) uit Stiens en ds. Westra uit
Oudkerk en Roodkerk en pastoor Van der Wal uit Bolsward, gaan
in op de rol die de kerk vervult op het Friese platteland, op
de invloed van het calvinisme op de katholieke
geloofsbeleving in Friesland en op de ontkerkelijking.
00:09:02
Fragment uit 'Hoe God verdween uit Jorwerd' van Geert Mak,
voorgelezen door Jelle Koolstra (?).
00:10:55
De predikanten reageren op de passage uit Mak's roman en
verwoorden in hoeverre het beeld dat Mak in zijn roman
schetst voor hen herkenbaar is. Ze gaan in op de functie van
de kerk op het Friese platteland.
00:17:32
Muziek: Frederique Kleefstra zingt, met begeleiding van
Corinne Staal 'Vandaag heb ik je gezien' (in het Fries).
00:19:43
De predikanten reageren op een stelling dat de
maatschappelijke tegenstellingen een religieuze
versplintering en buitenkerkelijkheid veroorzaakt zouden
hebben, geponeerd in het boek 'Buitenkerkelijkheid in
Friesland, van dr. Staverman (?), 1954.
Het gesprek vervolgt over o.a. de deelname van allochtonen en
achtergestelde bevolkingsgroepen aan het kerkgebeuren.
00:31:37
Interviewer (TvR) in gesprek met voorzitter Wim de Vrij (?)
van de Stichting Oecumenische Ontmoetingsplaats Lichtaard
over de vernieuwende religieuze activiteiten die in het
kerkje van Lichtaard plaatsvinden.
00:38:32
De drie aanwezigen reageren op hetgeen in Lichtaard
georganiseerd wordt en gaan in op de taal waarin gepreekt
wordt.
00:43:40
Fragment uit Mak's 'Hoe God verdween uit Jorwerd' over
begraven in Jorwerd, voorgelezen door Jelle Koolstra.
00:45:50
Het gesprek vervolgt over de toekomst van de kerk in
Friesland en de eventuele verdergaande ontkerkelijking, waar
aanwezigen zich optimistisch over tonen.
00:49:29
Presentator Steven Peters geeft een vooruitblik op de inhoud
van de laatste drie uur van de themadag.
Afsluiting vijfde uur.
00:51:42
NOS Nieuws.
00:53:42
Aanvang zesde uur, gepresenteerd door Steven Peters en
opnieuw gastpresentator Heinze Bakker, rond de thema's de
typisch Friese sporten en dorpshuizen.
Bakker legt uit waarom sporten als kaatsen zo weinig door de
NOS in beeld gebracht worden.
00:59:40
Oud-fierljepster Antje van der Wal (?) geeft uitleg over het
fierljeppen, een sport waarbij men met een stok over het
water tracht te springen, de moeilijkheden erbij en de
beoefening ook buiten de provincie Friesland.
01:07:32
Oud-kaatser en bestuurder Sake Saakstra (?) geeft een
uiteenzetting over zijn sport, de wedstrijden die erin
gehouden worden en het 'koning'-zijn, en de beoefening van
vergelijkbare sporten ook buiten Nederland.
Bakker meent zelf de eerste kaats-verslaggever ter wereld te
zijn die live een PC (belangrijke kaatswedstrijd) op de radio
versloeg.
Saakstra vervolgt over de kwaliteiten die een kaatser nodig
heeft en over zijn ambities als nieuwe voorzitter van de
Koninklijke Nederlandse Kaatsbond.
Beide gasten gaan in op de vraag of de Friese sporten slechts
folklore zijn.
01:19:23
Verslaggever (CF) in gesprek met initiatiefnemer Age Veldboom
(?) van het Skûtsjemuseum in Eernewoude en houder van een
zeilschool, over de historie en het bijzondere van de
skûtsjes en hetgeen het museum laat zien. Hij demonstreert de
techniek van een skûtsje en speelt op zijn trekzak.
01:25:25
Muziek: troubadour Bouke van der Woude (?) en zangeres
Frederique Kleefstra brengen 'Liefste lief'.
01:29:27
Tom Vellinga (?) van de Stichting Samenwerking Dorpshuizen in
Friesland gaat in op de veelheid aan kleine dorpen in de
provincie en op de veelzijdige sociale functie van het
dorpshuis dat bijna elk dorp heeft.
Van der Wal en Saakstra vertellen hun ervaringen met het
dorpshuis in hun dorp.
01:36:39
Reportage van verslaggever (BK) over het nieuwe dorpshuis in
Poppewier.
01:40:04
Vellinga gaat in op het aspect 'samenwerking' in de naam van
zijn stichting, het verschil tussen de dorpshuizen en de
werkzaamheden van de stichting.
01:47:18
Kramer (?), hoofd Collecties van het Fries Museum, gaat in op
de tentoonstelling 'Saksers in Fryslân' die geopend zal
worden door een Sakserse prins, en op wat er getoond wordt.
01:50:06
Afsluiting zesde uur.
01:51:17
Einde van band HAD-8260.III.
*
Over op band HAD-8260.IV.
*
00:00:30
Aanvang zevende uur, gepresenteerd door Steven Peters en als
gastpresentator de cabaretier Rients Gratama, met als thema
de stand van zaken in de Friese letteren.
Inleidend gesprek met Gratama, o.a. over de persiflages op
Fedde en Foekje (?), geesteskinderen van Gratama, waarmee elk
uur van deze uitzending begon, en over zijn Fries-zijn.
00:06:48
Gesprek met de gasten schrijver Rink van der Velde,
schrijfster Akky van der Veer en literair criticus Hylke
Tromp (?) over de Friese taal, het gebruik ervan en het
onderwijs in het Fries.
Van der Velde gaat in op zijn voorliefde voor het Fries in
vergelijking met het Nederlands ("... een armelijk
taaltje..."), Van der Veer vindt beide talen bruikbaar,
Hylkema gaat in op het verschil in beide talen en het
'stads-Fries'.
00:22:50
Muziek: Bouke van der Woude zingt: 'Mama, ik wil een onsje
hebben' (in het Fries).
00:25:24
Het gesprek vervolgt over de situatie van de Friese letteren.
Van der Veer en Van der Velde gaan in op de 'sjuttel-aksje'
(?), de verkoop van Friese boeken aan de deur. Tromp vertelt
over de jaarlijkse boekenmarkt waarmee de 'aksje' wordt
afgesloten, en over het optreden met zijn band 'Jiltje van
Peasens' (?).
Tromp geeft een karakterisering van de Friese literatuur.
Het gesprek vervolgt over negatieve uitingen over de Friese
taal, de Friese geschiedenis, het schrijven over het Friese
eigene, de thematiek in Van der Veldes verhalen en het werk
van Van der Veer.
00:46:18
Reportage over de plek bij de pastorie in Jorwerd waar de
dichter Slauerhoff zijn minnares placht te ontmoeten. Ds.
Rienk Klooster (?) geeft in een gesprek met verslaggever
(BvdK) uitleg.
00:50:34
Het gesprek vervolgt over het doodzwijgen van de Friese
literatuur in de rest van Nederland.
00:56:14
Presentator (HS) geeft een vooruitblik op het laatste uur.
Afsluiting zevende uur.
00:58:40
NOS Nieuws.
01:00:39
Aanvang laatste uur, gepresenteerd door Hylco Span en als
gastpresentator de cabaretier Rients Gratama, waarin het
culturele leven, theater en film in Friesland centraal staan.
Inleidend gesprek over Mata Hari, over wie een
tentoonstelling in het museum gehouden wordt en van wie Span
zegt verre familie te zijn.
01:06:38
Jos Thie, leider van de Friese theatergroep Tryater, gaat in
op zijn niet-Fries-zijn, de activiteiten van zijn gezelschap
en het amateurtoneel in de provincie.
01:11:07
Geluidsfragment Omrop Fryslân: theatergroep Tryater met het
stuk 'Twa' (?).
01:14:05
Thie vervolgt over de producties en aanpak van Tryater.
01:18:53
Directeur Thom van der Goot van De Lawei verklaart het succes
van zijn schouwburg en gaat in op de programmering en het
geringe aanbod van Friestalige producties.
Gratama en Thie geven hun visie op dit vraagstuk.
01:27:30
Muziek: Bouke van der Woude zingt 'Basje' (?).
01:31:02
Cineast Pieter Verhoeff gaat in op zijn dubbele gevoelens
voor zijn geboorteprovincie, zijn films die veelal op
Friesland geïnspireerd zijn en zijn nieuwe film over
kinderboekenschrijfster Nienke van Hichtum, de vrouw van de
socialistische voorman Pieter Jelles Troelstra.
01:40:01
Thie gaat in op zijn thematiek en inspiratiebronnen en op het
platteland dat nieuw is voor hem. De andere gasten vullen
aan.
01:45:16
Verslaggever (CF) doet verslag vanuit een café in Leeuwarden
waar de presentatie van het boek 'Hotel Friesland'
plaatsvond, en praat er met de samensteller journalist
Andries Veldman (?) over de in het boek opgenomen visie van
bekende Nederlanders en Friezen op Friesland.
Verslaggever doet kort verslag van haar 'dagje Friesland'.
01:51:18
Vervolg van het gesprek met de gasten, over de vraag of
Nederland de Friese cultuur serieus genoeg neemt.
01:55:55
Afsluiting programma.
01:58:15
Einde.