Rechtstreekse uitzending gepresenteerd door Rob Trip en
verzorgd door NOS-Actueel, van de herdenking in Srebrenica
van de massamoord op duizenden moslims door het
Bosnisch-Servisch leger in 1995 in de Bosnische enclave
Srebrenica en de herbegrafenis van 610 geïdentificeerde
lichamen.
Verslaggever Gerri Eickhof is aanwezig bij de officiële
herdenkingsceremonie.
Door de hele uitzending heen studiogesprekken met Johannes
Houwink ten Cate, hoogleraar Holocaust- en Genocidestudies en
directeur van het gelijknamige centrum, ex-Dutchbatter Ebel
Dijkman, die aanwezig was bij de val van de enclave, en de
Bosnische asielzoekster Indira Hasanovic uit Srebrenica.
Er is een reconstructie van de val van Srebrenica, er worden
portretten getoond van nog vermiste of vermoorde
moslimjongens en -mannen en er zijn reportages over het
dagelijks leven van overlevenden in vluchtelingenkampen.
11:14:28 RECONSTRUCTIE GEBEURTENISSEN SREBRENICA 1995
Reconstructie aan de hand van archiefmateriaal van de val van
de moslimenclave Srebrenica op 11 juli 1995 en het
onderzoeksrapport van directeur Hans Blom van het Nederlands
Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) naar de massamoord
op de mannelijke moslimbevolking in Srebrenica en de rol
hierin van het Nederlandse Dutchbat-bataljon, de Nederlandse
politiek en de legerleiding. Dutchbat stond onder leiding van
generaal Thom Karremans, die tevergeefs om NAVO-luchtsteun
vroeg om het Bosnisch-Servische leger, o.l.v. generaal Ratko
Mladic, te stoppen. De enclave viel in handen van het leger
en de mannen en jongens werden gescheiden van de vrouwen,
weggevoerd en vermoord.
ARCHIEFMATERIAAL: directeur Blom presenteert zijn rapport;
Nederlandse militairen in Bosnië;
toenmalig premier Ruud Lubbers bezoekt Nederlandse militairen
in Bosnië; rijer door Srebrenica; schietenden Servische
militairen; oprukkende tanks van het Bosnisch-Servische
leger; generaal Mladic begroet Servische militairen,
ontmoeting met generaal Karremans; mannen met handen op de
rug liggen in berm langs de weg met Servische militairen
erbij; vertrek Dutchbat-militiaren uit Srebrenica; feestje
Dutchbat-militairen in Zagreb; hoorzitting parlementaire
enquête Srebrenica met verhoor van generaal Karremans.
*
11:29:19 OVERBRENGEN DOODSKISTEN NAAR SREBRENICA
De doodskisten van de slachtoffers van de massamoorden worden
na identificatie naar Srebrenica overgebracht. Nabestaanden
willen dat de hoofdschuldigen, waartoe ook Nederland behoort,
voor deze massamoorden berecht worden.
SHOTS: emotionele vrouwen bij vrachtwagens waar de kisten
worden ingeladen, vrachtwagens onderweg, aankomst
vrachtwagens in Srebrenica, uitladen met groen doek afgedekte
lijkkisten, nabestaanden rond kisten.
REACTIES van nabestaanden.
*
11:38:10 VIDEOBRIEVEN BRENGEN MENSEN WEER BIJ ELKAAR IN
VOORMALIG JOEGOSLAVIE
De Nederlandse programmamakers Katarina Rejger en Erik van
den Broek hebben de twaalfdelige televisieserie
'Videoletters' gemaakt over de burgeroorlog in voormalig
Joegoslavië en de gevolgen voor de overlevenden. Per
aflevering komen twee mensen met verschillende achtergronden
aan het woord die voor de oorlog vrienden of goede buren
waren en elkaar na de oorlog uit het oog zijn verloren. De
makers, die voor het project vijf jaar lang door het land
hebben gereisd, zien de serie als een begin van de verzoening
tussen de bevolkingsgroepen.
INTERVIEWS met Rejger en Van den Broek.
ARCHIEFMATERIAAL: fragmenten uit verschillende afleveringen
van 'Videoletters'.
*
STUDIOGESPREK met Indira Hasanovic, Bosnische asielzoekster,
over:
11:42:45 haar verblijf in een Nederlands asielzoekerscentrum,
het wachten op een verblijfsvergunning, de traumatische
ervaringen tijdens de val van de moslimenclave en de dood van
familieleden;
11:54:36 haar kritiek op de internationale gemeenschap die
niet heeft ingegrepen in de burgeroorlog; zij is boos op de
Nederlandse regering omdat zij zo lang moet wachten op een
verblijfsvergunning.
*
11:45:06 OVERLEVENDEN VAN SREBRENICA
Reportage over het dagelijks leven van de Bosnische Munira
Sehic (20) en Senahid Kabilovic (23), twee mensen die op
jonge leeftijd de val van Srebrenica hebben meegemaakt en nu
in de vluchtelingenkampen Jezevac en Grab Potok wonen in de
buurt van Tuzla. Tijdens de val van de enclave zochten zij
bescherming op de Dutchbat-basis.
INTERVIEWS met Sehic en Kabilovic.
SHOTS:
- dagelijks leven in de vluchtelingenkampen;
- Munira zoekt op begraafplaats naar graven van familie en
bekenden;
- verlaten gebouwen op voormalige Dutchbat-basis;
- Kabilovic staat bij rivier te vissen.
*
12:01:47 HERDENKINGSPLECHTIGHEID
De herdenkingsplechtigheid wordt bijgewoond door
nabestaanden, overlevenden en internationale
hoogwaardigheidsbekleders. Onder hen de Amerikaanse president
van de Wereldbank Paul Wolfowitz, voormalig VN-gezant Richard
Holbrook, minister Ben Bot van Buitenlandse Zaken en de
Britse minister Jack Straw van Buitenlandse Zaken, die een
toespraak houdt vanwege het Britse voorzitterschap van de
Europese Unie. Na de toespraken wordt er een religieuze
dienst gehouden waarna de 610 lichamen worden begraven.
SHOTS:
- volkslied van Bosnië, vlag hijsen;
- optreden jeugdkoor terwijl nabestaanden langs de gedolven
graven lopen;
12:17:50 toespraak Sulejman Tihic, lid van het presidium van
Bosnië-Herzegovina;
12:25:50 toespraak Mark Brown, afgevaardigde van
VN-secretaris-generaal Kofi Annan, die een boodschap van
Annan voorleest waarin deze toegeeft dat er ernstige fouten
zijn gemaakt door de internationale gemeenschap en de VN en
dat de Bosnisch-Servische oorlogsmisdadigers Ratko Mladic en
Radovan Karadzic zich moeten verantwoorden voor het
internationaal strafhof in Den Haag;
12:33:18 toespraak Paul Wolfowitz, president Wereldbank;
12:40:45 toespraak Straw, waarin hij zijn excuses aanbiedt
voor het feit dat de internationale gemeenschap niets heeft
gedaan om de genocide te voorkomen; hij zegt dat de landen in
de regio die zich willen aansluiten bij de EU geen onderdak
meer moeten bieden aan oorlogsmisdadigers; hij leest een
boodschap van de Britse premier Tony Blair voor;
12:51:40 toespraak Pierre-Richard Prosper, Amerikaanse
ambassadeur voor Oorlogsmisdaden, waarin hij benadrukt dat
het Dayton-vredesakkoord moet worden nageleefd en dat de
oorlogsmisdadigers moeten worden gepakt; hij leest een
boodschap van de Amerikaanse president George Bush jr. voor;
13:02:35 toespraak Theodor Meron, president Joegoslavië
tribunaal, die aandringt op de arrestatie en uitlevering van
Mladic en Karadzic aan het tribunaal;
13:13:30 religieuze plechtigheid:
- burgemeester Abdurahman Malkic van Srebrenica leidt
herdenking in;
- imams gaan voor in gebed, recitaties (deels in het Engels)
en verschillende gebeden waaronder het 'Dodengebed';
13:57:51 begrafenisplechtigheid:
- nabestaanden staan bij doodkisten;
- terwijl de namen van de slachtoffers worden voorgelezen
(namen worden ook in beeld gebracht) worden de kisten over de
hoofden van de mensen doorgegeven;
14:23:20 kranslegging bij monument door Tihic (in kader),
Wolfowitz, Brown en Prosper;
14:24:54 nabestaanden begraven slachtoffers;
- nabijgelegen massagraf waar forensisch onderzoek wordt
gedaan, wordt afgedekt met zeil.
14:49:05 INTERVIEW met minister Bot, over de ceremonie, zijn
late aankomst, de spijtbetuiging van de Britse minister Straw
en de medeverantwoordelijkheid van de Nederlandse regering.
*
14:17:27 + 14:38:00 AFSLUITING
Rob Trip praat na met Hasanovic, Dijkman en Houwink ten Cate.
*
14:52:20 OVERLEVENDE VAN SREBRENICA
Reportage over Ramo Muhic (28) een overlevende van Srebrenica
die na tien jaar eindelijk zijn oom kan begraven. De
identificatie van de slachtoffers verloopt moeizaam waardoor
het vaak lang duurt voordat de herbegrafenis kan
plaatsvinden. Van zijn vader is een deel van het skelet
gevonden.
INTERVIEW met Muhic.
SHOTS:
- Srebrenica: Muhic staat voor ingang begraafplaats, bezoekt
de graven van familieleden, mannen zetten plekken uit voor
nieuwe graven, delven van graven;
- Tuzla: dageljks leven vluchtelingenkamp.